Araç katalog değeri, AMSS Motorlu Araçlar Merkezi (Sırbistan Otomobil Kulübü bünyesindeki merkez) tarafından yayımlanan katalogdan okunan değerdir. Günlük konuşmada çoğu zaman rayiç değerle eş anlamlı kullanılır, oysa bunlar aynı kavramlar değildir.
Katalog değeri bir temeldir. araç değer tespitinde, hasar tespitinde (pert hesaplarında) ve maddi hasar tutarının eksper incelemesinde yola çıktığımız başlangıç değeridir. Bu başlangıç değeri daha sonra çeşitli düzeltme katsayıları uygulanarak düzeltilir; örneğin donanım paketi, aracın özellikleri, yaşı, değerin hangi güne göre belirlendiği ve benzeri unsurlar. Bu yazı, söz konusu yöntemin nasıl işlediğini ve sınırlarının nerede olduğunu açıklıyor.
Araç katalog değeri nedir
Katalog değeri; belirli bir araç, iş makinesi, ekipman ve benzeri modelin, o taşınıra ait tüm özelliklerle birlikte, sıfır alım fiyatından türetilmiş ve temel olarak yaşa göre azaltılmış (amortize edilmiş) standartlaştırılmış değeridir. Katalog çok sayıda model ve versiyonu kapsar; bu nedenle somut değer, o aracın veya taşınırın gümrük belgelerinden, ithalatçı fiyat listelerinden, ruhsattan, tescil belgesinden ya da o taşınıra ilişkin diğer resmi belgelerden alınan verilere göre belirlenir.
Sınırı da tam burada başlar. Katalog belirli bir modeli tanımlar, sizin aracınızı değil. Aynı marka, donanım ve model yılına sahip iki otomobilin gerçek değeri belirgin biçimde farklı olabilir.
Katalog değeri, rayiç değer ve takdir edilen değer
Uygulamada birbirine karıştırılan üç kavram farklı şeyleri ifade eder. Katalog değerinin nasıl belirlendiğini ve çevrimiçi hesaplayıcıların neden farklı tutarlar verdiğini AMSS araç değer kataloğu yazımızda ayrıntılı olarak ele alıyoruz.
| Kavram | Neyi ifade eder | Nasıl elde edilir |
|---|---|---|
| Katalog değeri | Modelin standartlaştırılmış değeri | Katalogdan okunarak |
| Rayiç değer | Somut bir model için piyasada o anda oluşan fiyat | Piyasadaki arz ve gerçekleşen satışlarla karşılaştırılarak |
| Takdir edilen (gerçek) değer | Tüm önemli parametreleri belirlenmiş somut aracın değeri | Aracın incelenmesi, yaşın, durumun, kilometrenin, kullanım biçiminin, yapılan yatırımların, piyasa fiyat hareketlerinin ve katalog değerinin belirlenmesi ve rapor düzenlenmesi yoluyla |
Somut bir aracın değerini ne etkiler
- Somut marka, model, alt model, donanım paketi ve diğer özellikler
- Aracın yaşı, yani üretim yılı ve ilk tescil yılı
- O yaş için ortalama kabul edilen kilometreye kıyasla fiilen yapılan kilometre
- Genel durum, bakımlılık ve servis geçmişi
- Önceki hasarların varlığı, onarımların kapsamı ve yapılan işçiliğin kalitesi
- Kullanım biçimi; aynı model yılına sahip bir taksi ile bir aile otomobili aynı şekilde değerlenmez
- Ek donanım ve yapılan yatırımlar
- İncelenen piyasada o modele olan talep
Bu unsurların hiçbiri katalogdan tespit edilemez.
Katalog değeri size ne için gerekir
Katalog değeri kendi başına bir amaç değildir. Uygulamada dört somut nedenle istenir.
Araç alım satımında mutlak hakların devri vergisi
Bir araç satıldığında verginin matrahı, sözleşmeye yazılan bedelle örtüşmek zorunda değildir. Katalog değeri, bu süreçte referans olarak kullanılan göstergelerden biridir; ayrıntılarını mutlak hakların devri vergisi yazımızda anlatıyoruz. Vergi hesaplaması ya da vergi danışmanlığı yapmıyoruz, ancak yetkili makam önünde delil olarak kullanılabilecek bir araç değer raporu düzenliyoruz.
Kasko sigortası için başlangıç değeri
Sigorta bedeli üzerinden kasko poliçesi düzenlenirken sigortacı, sözleşmenin kurulduğu andaki araç değerinden yola çıkar. Bu değer çok yüksek belirlenirse gerekenden fazla prim ödersiniz. Çok düşük belirlenirse hasar halinde hak ettiğinizden azını alırsınız. Bağımsız olarak belirlenmiş bir değer her iki senaryoyu da önler; poliçenin kendisi konusunda ise sigorta danışmanlığı ile destek olabiliriz.
Pert hesabının başlangıç değeri
Pert (total kayıp), onarım masrafları kaza öncesi araç değerinin belirli bir yüzdesini aştığında ilan edilir. Katalog değeri tüm pert hesabının çıkış noktasıdır; bu nedenle buradaki her hata, müşteri olarak elde edeceğiniz nihai tazminat tutarını doğrudan etkiler. Pert uyuşmazlıklarının büyük bölümü de zaten tam olarak, pert oluşmadan önceki araç değerinin ne olduğu üzerinden yürür.
Vergi ve muhasebe amaçlı filo değerlemesi
Çok sayıda aracı olan şirketler, filonun değerini ticari defterlerinde göstermek zorundadır. Katalog değeri, tüm filo için tek seferde bir büyüklük fikri elde etmenin hızlı yoludur; denetçinin veya vergi dairesinin önünde duracak bir rapor gerektiğinde ise araç bazında değer tespiti yaparız.
Katalog ne zaman yeterlidir, ne zaman değer tespiti gerekir
Taşınırın değerinin büyüklük mertebesi hakkında kaba bir fikre ihtiyaç duyduğunuzda ya da belirli vergisel ve diğer mali yükümlülüklerin belirlenmesi amacıyla katalog yeterlidir.
Bağımsız değer tespiti ise, somut bir aracın veya başka bir taşınırın gerçek değerinin çeşitli amaçlarla belirlenmesi gerektiğinde zorunludur; örneğin:
- Leasing sözleşmelerinin ve kredilerin kurulması veya feshi
- Yargı ve yargı dışı süreçler, icra, iflas ve tasfiye
- Sigorta bedelinin belirlenmesi ve tazminat taleplerinin çözülmesi
- Pert durumu, burada araç değeri onarım maliyetiyle karşılaştırılır
- Katalogda ya da piyasada bulunmayan araçlar, yani özel amaçlı araçlar
- İş makineleri ve ekipman; katalog markaların ve alt tiplerin yalnızca bir bölümünü kapsar, piyasadaki arz ise son derece sınırlıdır
Değer tespiti sürecimiz nasıl işler
- Araca ilişkin belgelerin toplanması
- Aracın incelenmesi ve mevcut durumun tespiti
- Piyasa göstergelerinin ve emsal araçların analizi
- Gerekçelendirilmiş değeri içeren raporun düzenlenmesi
Rapor, kullanılan yöntemin gerekçesini içerir; bu nedenle sigorta şirketleri, bankalar ve diğer kurumlar önünde kullanılabilir.
Araç, iş makinesi ve ekipman değer tespiti için +381 65 357 57 33 numarasını arayın ya da office@pro-expert.rs adresine yazın.
Sık sorulan sorular
Katalog değeri rayiç değerle aynı şey midir?
Değildir. Katalog değeri modelin standartlaştırılmış değeridir, rayiç değer ise belirli bir araç türü (marka, model, alt model) için piyasada fiilen oluşan fiyattır. İkisi örtüşebilir, ancak çoğu zaman birbirinden ayrışır.
Katalog değeri aracımın gerçek değerinden yüksek olabilir mi?
Olabilir. Yüksek kilometreli, daha önce hasar görmüş veya bakımı ihmal edilmiş bir araç, kendi modelinin ortalamasından daha az eder. Tersi de geçerlidir, belgelenmiş geçmişe sahip ve iyi korunmuş bir araç daha fazla edebilir. Katalog değeri ile gerçek değer arasında fark oluşmasının bir diğer nedeni, yaşa bağlı değer kaybının katalogda aracın her bir yaş ayı için belirli kurallara göre hesaplanması, gerçek değerin ise yaşa dayalı düzeltme katsayılarının yanında daha pek çok etkenden etkilenmesidir.
Katalog iş makineleri ve ekipman için de uygulanır mı?
Katalog belirli iş makinesi ve ekipman modellerini içerir, ancak dünya piyasasında bulunan tüm marka ve alt tipleri kapsamaz. Katalogda yer almayan modeller için temel olarak ithalatçı fiyat listeleri, yeni makine ve ekipman alım faturaları, gümrük belgeleri ve benzeri kaynaklar kullanılır. Somut değerin belirlenmesi, makinenin çalışma saati sayısının, durumunun, kullanılabilirliğinin ve işlevselliğinin, bakım biçiminin ve piyasa fiyat hareketlerinin analizini de mutlaka içerir.
Aracım katalogda yoksa ne olur?
Bu tür araçlar için ithalatçı ve tedarikçi fiyat listeleri, üretici fiyat listeleri, bölgesel ya da kıtasal bayi fiyat listeleri ve benzeri kaynaklar temin edilir. Elde edilen veriler daha sonra, gerçek değeri belirlerken kullandığımız diğer tüm parametrelerle karşılaştırılır: aracın durumu, kilometresi, donanımı, menşei, bakım geçmişi ve piyasa fiyat hareketleri. Bunların tamamı değer raporunda ayrıntılı olarak gerekçelendirilir.
Raporun hazırlanması ne kadar sürer?
Süre, varlığın türüne ve belgelerin hazır olmasına bağlıdır. Kesin süreyi, işe başlamadan önce anlaşma sırasında teyit ediyoruz.
Araç alım satımında vergi için katalog değeri kullanılır mı?
Katalog değeri, mutlak hakların devri vergisinde referans olarak kullanılan göstergelerden biridir. Biz vergi hesaplamasıyla ilgilenmiyoruz, ancak yetkili makam önündeki süreçte delil olarak kullanılabilecek bir araç değer raporu düzenliyoruz.
Kasko sigortasında sigortacı hangi değeri esas alır?
Sigortacı, poliçenin düzenlendiği andaki araç değerinden yola çıkar. Çok yüksek belirlenmiş bir değer gerekenden yüksek prim, çok düşük belirlenmiş bir değer ise hasar halinde daha düşük ödeme anlamına gelir. Bağımsız bir değer raporu her iki senaryoyu da önler.
Araç değeri hangi güne göre belirlenir?
Bu, işin niteliğine bağlıdır. Hasar durumunda değer çoğunlukla hasarın meydana geldiği güne göre, daha seyrek olarak rapor tarihine göre belirlenir. Alım satımda veya sigortada bu, işlemin yapıldığı gündür; mahkeme talebi üzerine başka bir tarih de olabilir. Katalog değeri her zaman başlangıç değeridir, sonra o gün için geçerli katsayılarla düzeltilir.
Pert durumunda katalog değeri nasıl kullanılır?
Tüm hesabın çıkış noktası olarak. Pert, onarım masrafı kaza öncesi araç değerinin belirli bir yüzdesini aştığında ilan edilir; bu nedenle bu başlangıç değerindeki her hata, hasar gören tarafın tazminat sürecinde alacağı nihai tutarı doğrudan etkiler. Sigorta şartları yalnızca katalog değerinden ve yaşa bağlı amortismandan yola çıkılmasını öngörüyorsa sadece bu unsur kullanılır. Gerçek değer belirleniyorsa katalog değerinden başlanır ve aracın yaşı, durumu, donanımı, kilometresi, kullanım biçimi, yapılan yatırımlar ve piyasa fiyat hareketleri için düzeltme yapılır.
Maddi hasar tutarının eksper incelemesinde de katalog değeri kullanılır mı?
Elbette. Eksper incelemesinde onarım masrafı ile hasar öncesi araç değeri arasındaki ilişki belirlenir, bu değer de düzeltmelerle birlikte katalog değerinden türetilir. Ek görev olarak olayın oluş koşullarının belirlenmesi de isteniyorsa buna araçtan alınan verilerin analizi ve kaza rekonstrüksiyonu eşlik eder.
