Pert, araç kötü göründüğü için değil, onarım artık ekonomik olarak makul olmadığı için ilan edilir. Karar iki sayının karşılaştırılmasıyla verilir: onarım masrafı ve araç değeri. Bu nedenle pert durumunda değer tespiti en az hasar tespiti kadar önemlidir.
Pert nedir
Pert, onarım masrafının zarar doğuran olaydan önceki araç değerine göre belirli bir orana ulaşması ya da bu oranı aşması halinde söz konusu olur. Bu oran keyfi olarak belirlenmez, sigorta şartlarına ve kabul görmüş uygulamaya göre belirlenir.
İki durum ayrılır. Teknik pertte araç, onarımın mümkün olmadığı ölçüde tahrip olmuştur. Ekonomik pertte onarım teknik olarak mümkündür, ancak değerinden fazlaya mal olur. Uygulamada ikinci durum çok daha sık ve çok daha tartışmalıdır.
Tazminat tutarı nasıl hesaplanır
Hesabın üç unsuru vardır:
- Hasar öncesi araç değeri. Somut aracın olay günündeki gerçek değeri.
- Sovtaj (hurda) değeri. Geriye kalan hasarlı aracın, yani enkazın ne kadar ettiği.
- Tazminat. Bu iki tutar arasındaki fark.
Buradan her iki sayının da neden önemli olduğu görülür. Hasar öncesi değerin düşük belirlenmesi ve sovtajın yüksek takdir edilmesi birlikte daha az tazminat verir.
Hasar öncesi araç değeri
En çok yanlış anlaşılma burada doğar. Değer, otomatik olarak katalog tutarına eşitlenmez, çünkü katalog modeli tanımlar, sizin aracınızı değil. Gerçek değeri kilometre, genel durum, servis geçmişi, donanım, önceki hasarlar ve o modele olan talep etkiler.
Aradaki farkı araç katalog değeri yazımızda ayrıntılı olarak açıkladık. Aracınız iyi korunmuş, bakımlı ve önceki hasarı yoksa kendi model yılının ortalamasından fazla eder, bunun varsayılması değil kanıtlanması gerekir.
Sovtaj değeri
Sovtaj, parçaları ya da onarılabilme ihtimali nedeniyle hala bir değeri olan hasarlı araçtır. Değeri, takdir yoluyla ya da piyasadan alınan tekliflerle belirlenir.
Şunu bilmeniz önemli: sovtaj kural olarak sizde kalır, aksi kararlaştırılmadıkça. Bu, tazminatın yanında aracı da elinizde tuttuğunuz anlamına gelir, dolayısıyla onunla ne yapacağınıza karar vermeniz gerekir. Takdir edilen sovtaj değeri, piyasada gerçekten elde edebileceğiniz tutardan yüksekse aradaki kaybı siz üstlenirsiniz.
Sınıra yaklaşan kısmi hasar
Onarım masrafının sınırı henüz aşmadığı ama ona yaklaştığı bir bölge vardır. Burada karar, tek tek unsurların nasıl takdir edildiğine bağlı olarak iki yöne de dönebilir.
Onarım bu bölgedeyse, hesaba gerekli olmayan işlemlerin girip girmediğine ya da onarılabilecek bazı parçaların değişime yazılıp yazılmadığına dikkat edin. Abartılmış onarım masrafı, aracı hak etmediği bir perte itebilir ve araç sahibi o zaman onarılabilecek bir aracı kaybeder.
Gizli hasarlar ve kararı nasıl etkiledikleri
Şiddetli çarpmalarda hasarın bir bölümü araç sökülene kadar görünmez. Taşıyıcı yapıdaki deformasyonlar, soğutma sistemi, direksiyon mekanizması veya elektronikteki hasarlar hesabı önemli ölçüde değiştirebilir.
Bu nedenle hasar tutanağında gizli hasar ihtimalinin açıkça belirtilmesi önemlidir. Sonradan ortaya çıkar ve daha önce hiç anılmamışlarsa, sonradan kabul ettirilmeleri daha zordur.
Elektrikli ve hibrit araçlar
Elektrikli araçlarda hesap çoğu zaman batarya paketi üzerinde döner. Batarya en pahalı tek parçadır, bu yüzden onu etkileyen bir hasar, aracın geri kalanı görece sağlam olsa bile hızla perte götürür.
Bu araçlarda değerlendirme, tahrik sisteminin özelliklerinin ve batarya durumu teşhisinin bilinmesini gerektirir, çünkü hasarın derecesi gözle belirlenemez.
Olayın kendisi de tartışmalıysa
Bazen yalnızca tutar değil, hasarların ihbar edilen olayda oluşup oluşmadığı da tartışılır. O zaman hasar uyumluluğu analizi yapılır, araçlardaki izler, deformasyonların yükseklikleri ve yönleri ile anlatılan olay akışı karşılaştırılır.
Bu, sıradan bir hasar tespitinin değil, trafik kazası ekspertizinin işidir. Yüksek tutarlarda ve tartışmalı koşullarda bu analiz çoğu zaman tüm dosyayı belirler.
Hesaba itiraz etmek ne zaman değer
İtiraz, yalnızca tutardan duyulan memnuniyetsizlik değil, somut bir gerekçe olduğunda anlamlıdır:
- Hasar öncesi araç değeri olduğundan düşük belirlenmiştir
- Sovtaj değeri, elde edilebilecek olandan yüksek takdir edilmiştir
- Onarım masrafı abartılmış, böylece hasar gereksiz yere pert ilan edilmiştir
- Yapılan yatırımlar ve ek donanım dikkate alınmamıştır
- Hak ettiğiniz her şey, örneğin çekici ve muhafaza masrafı hesaplanmamıştır
Bütün bu durumlarda, hesabın hem değer hem hasar tarafını gerekçelendiren bağımsız bir rapor gerekir.
Araçla sonra ne olacak
Sovtajı elinizde tutuyorsanız birkaç yolunuz vardır: bulunduğu haliyle satmak, parça parça satmak ya da kendi masrafınızla onarmak. Her birinin hesabı farklıdır ve karar, sovtajın gerçekte ne ettiğine bağlıdır.
Araç leasingdeyse ya da bir filoya aitse süreç daha karmaşıktır, çünkü karara malik de katılır. Şirketler için bu süreci filo destek hizmetleri kapsamında yürütüyoruz.
Araç değer tespiti ya da bağımsız rapor için bizimle iletişime geçin.
Sık sorulan sorular
Hasar ne zaman pert ilan edilir?
Onarım masrafı kaza öncesi araç değerinin belirli bir yüzdesini aştığında ya da onarım teknik olarak makul olmadığında. Bu sınır her şirkette aynı değildir ve sigorta şartlarında düzenlenir, bu nedenle poliçede kontrol edilmeye değer.
Enkaz kimde kalır ve nasıl hesaplanır?
Çoğunlukla araç sahibinde kalır ve tazminattan sovtaj değeri düşülür. Bu değer sık sık tartışmalıdır, çünkü takdir edilir, piyasadan elde edilmez. Sovtaj değeri fazla takdir edilirse hak ettiğinizden azını alırsınız.
Pert hesabına itiraz edebilir miyim?
Edebilirsiniz, üstelik iki noktada: kaza öncesi araç değeri ve sovtaj değeri. Her ikisi de takdirle belirlenir, bu yüzden ikisi de gerekçeli yöntem ve karşılaştırılabilir piyasa verileri içeren bağımsız bir raporla yeniden incelenebilir.
