Modern araçlar çoğu sürücünün sandığından fazlasını hatırlar. Çarpışma çevresindeki anlarda kontrol üniteleri, sonradan okunabilen ve olayın nasıl meydana geldiğinin belirlenmesinde kullanılabilen bir dizi veriyi kaydeder. Bu veriler tarafların hafızasına bağlı değildir ve baskı altında değişmez.
EDR nedir ve ne işe yarar
EDR, Event Data Recorder (olay veri kaydedici) kısaltmasıdır, araçta çarpışmaya ilişkin verileri kaydeden sistemdir. Kamuoyunda havacılıktan gelen benzetmeyle sık sık aracın kara kutusu olarak anılır, oysa işlevi çok daha dardır.
EDR kesintisiz kayıt yapmaz ve sürüş geçmişinizi saklamaz. Sistemin çarpışma ya da çarpışmaya yakın olarak tanıdığı bir olay çevresinde devreye girer ve o anın öncesi ile sonrasına ait kısa bir kaydı tutar.
Kayıt hangi verileri içerebilir
- Çarpma öncesindeki saniyelerde aracın hızı
- Çarpışma sırasındaki hız değişimi
- Gaz pedalının konumu ve frene basılması
- Motor devri
- Direksiyon açısı
- Hava yastıklarının açılması ve açılma zamanı
- Emniyet kemerinin kullanımı
- Denge sistemi ve yardımcı sistemlerin çalışması
Kaydın kapsamı her araçta aynı değildir. Üreticiye, modele, model yılına ve donanıma bağlıdır, bu nedenle okuma öncesinde somut aracın gerçekte neyi kaydettiği belirlenir.
Veriler nasıl okunur
Okuma, aracın diyagnostik soketine ya da doğrudan kontrol ünitesine bağlanan özel bir cihazla yapılır. Bosch CDR sistemiyle çalışmak için sertifikasyon gerekir, üstelik okumayı yapan teknisyen ile raporu yorumlayan analist için ayrı ayrı.
Ham rapor tek başına bir eksper raporu değildir. Somut aracın ve somut olayın bağlamında yorumlanması gereken bir değerler kümesidir. Yanlış yorum, verinin hiç olmaması kadar tehlikelidir.
Bununla neler belirlenebilir
Tartışmalı dosyalarda bu veriler, dosyanın üzerinde döndüğü soruları açıklığa kavuşturabilir:
- Sürücünün fren yapıp yapmadığı ve çarpmadan ne kadar önce yaptığı
- Aracın hangi hızla hareket ettiği
- Ani direksiyon kırma iddiasının doğru olup olmadığı
- Hasarların anlatılan olay akışıyla uyumlu olup olmadığı
- Aracın ihbar edilen olaya gerçekten karışıp karışmadığı
Son madde, hasarların ihbar edildiği şekilde oluşmadığından şüphelenilen dosyalarda önemlidir.
Okuma talep etmek ne zaman anlamlı
Her hasarda anlamlı değildir. Tutar önemliyse, taraflar olayın akışı konusunda anlaşamıyorsa, ağır bedensel yaralanma varsa ya da karşı taraf araçlardaki izlerle örtüşmeyen bir şey iddia ediyorsa anlamlıdır.
Zaman da önemlidir. Kayıt, sonraki olaylarla üzerine yazılabilir ya da elektrik bağlantısının sökülmesi, onarım veya aracın parçalanması sırasında kaybolabilir. Verilerin gerekeceğinden şüpheleniyorsanız okumayı onarımdan önce isteyin.
EDR ne değildir
Bu sistem etrafında epeyce yanlış anlaşılma var, bu yüzden neyi yapmadığını da söylemekte fayda var.
- Ses ya da görüntü kaydetmez. Bu kayıtta mikrofon ya da kamera yoktur.
- Hareketinizi izlemez. Rotaları, konumları ya da seyahat geçmişini saklamaz.
- Kesintisiz kayıt yapmaz. Yalnızca tanınan olayın çevresindeki kısa bir kesiti tutar.
- Kusur değerlendirmesi yapmaz. Ölçülen büyüklükleri verir, sonucu uzman çıkarır.
Veriler rekonstrüksiyona nasıl oturur
Araçtan alınan veriler bir kaynaktır, tek kaynak değil. Rekonstrüksiyon birden fazla bağımsız kaynağın çaprazlanmasıyla kurulur: yoldaki izler, araçlardaki deformasyonlar, saçılan parçaların konumu, tarafların beyanları ve olay yerinden fotoğraf dokümantasyonu.
Ölçülen veriler maddi izlerle örtüştüğünde sonuç çok daha sağlamdır. Örtüşmediklerinde ise bu, tek başına açıklanması gereken bir soru açar ve çoğu zaman dosyadaki en değerli bulgu tam olarak budur.
Simülasyon araçları daha sonra olayın gösterilmesini ve doğrulanmasını sağlar, önerilen olay akışının mevcut izleri ve deformasyonları gerçekten üretip üretemeyeceği sınanır.
Verilerin gerekeceğini düşünüyorsanız ne yapmalısınız
- Konu çözülmeden aracı onarmayın ve aküyü sökmeyin
- Aracı ve olay yerini ayrıntılı olarak fotoğraflayın, Avrupa kaza tutanağı yazımızda anlatıldığı gibi
- Olaya ilişkin tüm belgeleri saklayın
- En kısa sürede bize ulaşın, çünkü her geçen gün kaydın kaybolma riski artar
Verilere kimler erişebilir
Araçtaki verilere erişim sınırsız değildir. Kural olarak araç sahibinin onayı ya da süreci yürüten makamın talimatı gerekir. Bu, teknik kısımdan sonra değil, önce çözülen hukuki bir konudur.
Araçtan veri okunması ve yorumlanması, olayın simülasyon araçlarıyla rekonstrüksiyonuyla birlikte trafik kazası ekspertizinin parçasıdır. Nitelikler ve ekipman hakkında daha fazlası ekibimiz sayfasında.
Somut dosyanız hakkında danışmak için bizimle iletişime geçin.
Sık sorulan sorular
Her araçta EDR var mı?
Hayır. Kaza veri kaydedici birçok yeni araçta bulunur, ancak verilerin kapsamı ve okunabilirliği üreticiye, modele ve model yılına bağlıdır. Somut aracın kullanılabilir bir kaydı olup olmadığı, okuma öncesinde kontrol edilir.
Araçtaki verilere kimler erişebilir?
Okuma, araç sahibinin onayıyla ya da yetkili makamın talimatıyla yapılır. Veriler, raporun sonraki süreçte kullanılabilir olması için sertifikalı ekipmanla ve işlem tutanağı düzenlenerek alınır.
Veriler onarımdan sonra okunabilir mi?
Çoğu zaman okunabilir, çünkü kayıt hasarlı kaporta parçalarında değil, kontrol ünitesinde saklanır. Risk, ünitenin değiştirilmiş ya da sistemin onarım sırasında sıfırlanmış olmasıdır, bu yüzden okumayı bir an önce yaptırmak daha iyidir.
